Mbretëresha Susan e Shqiptarëve

Moto: “Bashkë me Mbretin Leka për Shqipërinë”

Lartmadhëria e Saj, Mbretëresha Susan e Shqiptarëve, vajza e Alan Robert Cullen-Ward dhe Phyllis Dorothea Murray Prior.

Mbretëresha Susan lindi në shtetin australian Nju Sauth Uells, në Sidnei, në lagjen “Waverley”, më 28 janar 1941. Mbretëresha Susan ndërroi jetë më 17 korrik 2004, në moshën 63-vjeçare, në fshatin Vishnje, pranë Tiranës.

Susan Cullen-Ward ishte një australiane e brezit të pestë. Familja Cullen-Ward ishin pronarë të mëdhenj në Kuinslend të Australisë. Kur ata emigruan, sollën me vete prej Irlandës disa prej kuajve të parë në këtë tokë.

Susan ishte stërmbesa e politikanit të Kuinslendit, Thomas Lodge Murray-Prior (1819-1892), si dhe një pasardhëse e Eduardit I të Anglisë dhe bashkëshortes së tij të parë, Eleonora e Kastijës.

Kushëriri i saj, Andrew Barton Paterson, shkroi poezin “The Man from Snowy River” (Njeriu nga lumi Snoui).

Susan u rrit në një fermë prej dhjetë mijë hektarësh në Nju Sauth Uells. Ajo fillimisht studioi në kolegjin “Ladies Presbyterian College” në qyteti Orinxh. Më pas vazhdoi universitetin në Akademinë e Arteve në Sidnei, ku studioi “art, histori dhe arkitekturë” dhe ku u specializua për arkitekturë.

Më pas ajo u rikthye në kolegjin “Ladies Presbyterian College”, por këtë herë si mësuese e artit. Më pas ajo u bë pjesë e një kompanie për dizajnimin e ambienteve të brendshme në Sidnei.

Susan ishte gjithashtu shumë e dhënë pas egjiptologjisë dhe fitoi një bursë të plotë për të vazhduar studimet në Universitetin e Sorbonës në Francë. Kjo i mundësoi asaj udhëtime në Europë, ku edhe u takua për herë të parë me Madhërinë e Tij, Mbreti Leka I i Shqiptarëve.

Mbreti Leka e ftoi Susan Cullen-Ward në Spanjë, ku ajo studioi për turizëm. Në vitin 1974 ata u fejuan dhe një vit më pas celebruan martesën. Ajo mori titullin Madhëria e Saj Mbretëresha Susan e Shqiptarëve.

Jeta e Mbretëreshës Susan në Familjen Mbretërore ishte bekuar nga modeli i përkryer i Nënës Mbretëreshë Geraldine. Kur e pyetën për Mbretëreshën Geraldine, ajo u përgjigj: “Është një figurë krejtësisht unike dhe plot dashuri për popullin shqiptar, si edhe shumë e zonja në krah të Mbretit Ahmet Zogu. Ajo i dha djalit të saj një edukim të përkryer dhe është shumë e respektuar kudo në botë”.

Mbretëresha Susan u përpoq që të mbante kontakte me krerët e shteteve dhe mbretëritë e tjera. Ajo mbështeste kurdoherë Mbretin Leka në organizimin e aktiviteteve mbretërore, si këshilltare dhe partnere e çmuar. Mbretëresha gjithashtu zhvillonte takime me komunitetin shqiptar të diasporës dhe ishte mjaft aktive në mediat ndërkombëtare të kohës në mbështetje dhe promovim të historisë dhe kulturës shqiptare.

Forca e saj u vu re në vitin 1997, kur Mbreti Leka u kthye në Shqipëri dhe ajo duhej të merrej me të gjitha aktivitetet politike të Oborrit Mbretëror jashtë vendit. Gjatë kohës që Mbreti ishte në Shqipëri, telefonatat e saj i jepnin atij dashuri dhe forcë, duke i kujtuar gjithnjë se, “ishim me të, ishim shumë mirë dhe shprehte kurdoherë dashuri për shqiptarët”. Mesazhet e saj vinin nga zemra dhe përputheshin me moton e Mbretit Zog: “Kombi mbi të gjitha” dhe betimin e Madhërisë së Saj, Mbretëreshës Geraldine: “Detyrë dhe dashuri”.

Media e huaj e shihte Mbretëreshën Susan si një person të ndershëm dhe të ngrohtë, që mbante buzëqeshjen e një zonje krenare. Në revistën spanjolle “Ola”, ajo rrëfente se jeta e saj modeste nuk është zhdukur kurrë, ndërsa angazhimi i saj mbretëror e ka forcuar, duke e përballur me situata të vështira.

Çasti më i lumtur i Mbretëreshës Susan ishte kur lindi djali i saj, Princi Leka II, më 26 mars 1982, ditën e premte ora 13:44.

Krenaria dhe lumturia e Mbretëreshës Susan ishte Fondacioni i saj i ngritur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, “The Queen Susan Cultural Foundation” (Fondacioni Kulturor “Mbretëresha Susan”), që synonte të ndihmonte shqiptarët nëpërmjet ndihmës mjekësore dhe arsimit.

E diagnostikuar me sëmundje në mushkëri dhe pas përkujdesjes intensive të mjekëve në Tiranë, Madhëria e Saj, Mbretëresha Susan, ndërroi jetë më 17 qershor 2004. Udhëheqës nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia i bënë homazhet, sikurse bënë edhe mijëra të afërm dhe miq.

Mbretëresha Susan prehet në paqe pranë bashkëshortit të saj Mbretit Leka I dhe Mbretëreshës Geraldine, që ajo e donte shumë.

Për ata që e kanë njohur, do ta kujtojnë gjithnjë sharmin, fuqinë, shpirtin e mirë, si edhe dashurinë që u dhuroi të gjithë personave rreth saj.

Kontakti im i parë me MS Susan - Mbretëreshën e Shqiptarëve, ishte në lidhje me hapjen e një ekzpozite të artit për shoqatat e Kryqit të Kuq dhe Gjysëm Hënës së Kuqe, mbështetëse e të cilave ajo ishte për gjatë gjithë jetës së Saj. .

Por, ndërkohë që po merrja pozicionin për të bërë një përkulje në shenjë nderimi, ajo më mori për dore dhe më tha: “Ju lutem qetësohuni dhe më flisni thjesht - Susan”.

MS Susan ishte një natyrë njerëzore me shumë ngrohtësi, paqe e harmoni të plotë për këtë botë dhe njerëzit e kësaj bote. Ajo nuk kishte nevojë për asnjë kërkesë zyrtare apo fjalë të bukura që ta bindnin për të marrë pjesë në “projektet” për të lehtësuar vuajtjet e të tjerëve, pasi Ajo shprehte thelbin e përkushtimit njerëzor.

Pasdite Madhëria e Tij Mbreti Leka u bashkua me ne në takimin tonë. Jo vetëm që ky burrë ishte si një kështjellë para meje, por prania e tij ishte shumë e magjishme dhe e fuqishme, duke më bërë mua të ndihem gati i parëndësishëm! Vetëm pak minuta më pas e gjeta veten shumë lirshëm edhe me të. Përpara se ta kuptoja çfarë po bëja, unë po i tregoja të gjithë historinë e jetës sime.